Ethische dilemma's over AI? Speel het zelf

Wat is het AI Ethiek Dilemmaspel?

AI wordt steeds vaker gebruikt in de zorg. Denk bijvoorbeeld aan slimme rapportagesoftware, planningssystemen of spraakherkenning. Maar wat doe je als technologie botst met menselijke waarden?

Het AI Ethiek Dilemmaspel helpt je om daar samen over na te denken. Je krijgt scenario's voorgelegd die herkenbaar zijn uit de dagelijkse zorgpraktijk. Bij elk scenario maak je een keuze. Daarna zie je een toelichting en gespreksstarters om het onderwerp verder te bespreken met je collega's.

Het spel is gratis beschikbaar in de toolselectie van AI Zorg Academy. Bovendien werkt het op elk apparaat en hoef je niets te installeren. Start dus direct met spelen.

Zes thema's die je tegenkomt

Het dilemmaspel behandelt zes ethische thema's die relevant zijn voor de zorg:

• Efficiëntie: wanneer bespaart AI tijd, en wanneer gaat snelheid ten koste van kwaliteit?
• Autonomie: wie beslist er uiteindelijk, jij of het systeem?
• Bias: kan AI onbewust bepaalde groepen benadelen?
• Menselijk contact: wat gebeurt er als technologie de persoonlijke aandacht vervangt?
• Collegialiteit: hoe ga je om met collega's die AI anders beoordelen dan jij?
• Transparantie: moeten cliënten weten dat AI is gebruikt bij hun zorg?

Elk thema bevat scenario's die je aan het denken zetten. Dat is ook de bedoeling. Want ethiek gaat niet over het juiste antwoord. Het gaat juist over het goede gesprek.

Hoe speel je het?

Het spel werkt als een digitaal kaartspel. Je ziet een scenario en klapt de kaart om voor meer informatie. Daarna maak je een keuze. Er is geen goed of fout antwoord, dus je kunt vrijuit kiezen. Na elke keuze volgt een reflectieblok met achtergrondinformatie en gespreksvragen.

Je kunt het spel ook alleen doen om je eigen ethische overwegingen te verkennen. Maar de echte waarde zit in het gesprek dat erna ontstaat. Juist de verschillende perspectieven maken het zo leerzaam.

Waarom ethiek bespreken in je team belangrijk is

De Europese AI-verordening (AI Act) stelt eisen aan organisaties die AI gebruiken. Zo moeten medewerkers voldoende kennis hebben van de risico's. Ethische bewustwording is daarom een belangrijk onderdeel van AI-gebruik in de zorg.

Maar los van wetgeving: het bespreken van ethische dilemma's helpt je team om bewuster met AI om te gaan. Je leert van elkaars perspectieven. Je ontdekt waar je grenzen liggen. En je voorkomt dat AI stilzwijgend wordt ingevoerd zonder dat iemand nadenkt over de gevolgen. De 3 gouden regels bieden daarbij een handig houvast.

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) benadrukt dat ethische reflectie essentieel is bij het invoeren van AI in de gezondheidszorg. Meer weten over de Europese regelgeving rond AI? Bekijk dan leerroute 6 over de AI Act. En lees ook waarom AI-geletterdheid de basis vormt voor verantwoord AI-gebruik.

Direct aan de slag

Het AI Ethiek Dilemmaspel staat klaar in de toolselectie van AI Zorg Academy. Open het spel, kies een scenario en ontdek welke keuzes jij maakt. Zo kun je het alleen spelen of de dilemma's bespreken met je team tijdens een overleg of scholingsmoment.

Twijfel je of AI-ethiek relevant is voor jouw werk? Denk dan aan situaties die je al kent. Een cliënt die vraagt of "de computer" meebesluit over de zorg. Of een collega die rapportages laat schrijven door ChatGPT. Het zijn precies dit soort momenten waarop het dilemmaspel je helpt om bewust te kiezen.